Trong cương vị của một người đọc, tôi phải cám ơn tác giả đã mang cho tôi rất nhiều kiến thức về những vấn đề mà tôi không có điều kiện để nghiên cứu hay đào sâu, thêm vào đó là những xúc cảm, những bùi ngùi, những xót xa, những niềm hãnh diện cũng như tủi hổ trên những chặng đường lịch sử đã qua cũng như trong tương lai của đất nước. Tôi cũng đón nhận được từ nơi anh một mối quan tâm vô cùng sâu xa…

Vẫn từ hải ngoại, những giòng chữ viết này cho ấn bản lần thứ ba xin gửi tới nhà văn Sơn Nam như một tỏ lòng tưỏng nhớ, nhớ tới những trang sách viết của Bác về một nền Văn Minh Miệt Vườn tuy với một lịch sử còn rất non trẻ nhưng lại đang có nguy cơ vĩnh viễn trở thành quá khứ.

Đọc tùy bút của Trúc Chi, không thể không nghĩ tới tùy bút của Nguyễn Tuân. Phong cách tùy bút của hai người có nhiều điểm giống nhau: giọng thiết tha khi nói đến thanh đến sắc, niềm xót thương cho những thân phận ca kỹ về chiều, chút khinh bạc dành cho những kẻ tối mặt vì những thứ phù vân. Những trang tùy bút hay nhất của Trúc Chi, cũng như Nguyễn Tuân, là những trang “thương hoa tiếc ngọc”…

“Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch” bao gồm những hình ảnh và các trang bút ký sống động của tác giả viết về các chuyến đi ấy. Trình tự các bài viết – thay vì theo thời gian các chuyến đi, sẽ được sắp xếp theo vị trí địa dư từ thượng nguồn xuống tới vùng hạ lưu.

Nhà thơ không thể tự cho mình đặc quyền được ở trong những lĩnh vực riêng rẽ, trau dồi tài làm thơ trong khi bọn mọi—bất kể chúng là bọn cuồng giáo hay đám người tham của, vụ lợi—tiếp tục mài gươm kiếm. Dấn thân vào đời không làm nhà thơ bị mất sung mãn trong năng lực sáng tạo… Phần thưởng của sự dấn thân này là một kết nối “phủ tạng” với thế gian và thời thế.

Gấp tập bản thảo, tôi rơi vào một trạng thái buồn bã nhưng khá mơ hồ, đọng trong tôi là hình ảnh nhân vật Lão Già cháy bừng bừng cùng với căn lều, với mảnh đất vừa bị cướp đoạt, là cô bé Trúc trong trắng tinh khôi, đã bị cái guồng máy phi nhân làm cho thân tàn ma dại, là một xã hội tràn đầy sự giả dối nhưng lại tự tin đến ngạo mạn của những kẻ cầm quyền, nó phô bày trơ trẽn cái xa hoa rỗng tuếch, sự đồi trụy đến mức buồn nôn của những kẻ ăn trên ngồi trốc, được vun đắp bằng của ăn cắp và cướp đoạt từ mồ hôi, nước mắt và cả máu của những “dân đen” bị phản bội và đẩy đến mức độ khốn cùng.

(Đài RFI ngày…tháng 3-1994?)

Phỏng vấn Lê Đình Điểu.

Thụy Khuê:

Nửa đời nhìn lại, tiểu thuyết ký sự của Tiêu Dao Bảo Cự là một tác phẩm mà bản thảo được gởi từ trong nước ra, vừa được phát hành tại California Hoa Kỳ, với tên nhà …