nhận xét Thềm Hoang
Thụy Khuê

Thềm hoang là tác phẩm chủ yếu của Nhật Tiến, phô bày tất cả sở trường của tác giả. Trước tiên về ngôn ngữ đối thoại. Nhật Tiến bắt đầu sự nghiệp văn chương của mình bằng kịch, cho nên đối thoại của ông rất sống động, nhất là ngôn ngữ của lớp người nghèo, giọng Nam, giọng Bắc. Toàn thể Thềm hoang được cấu trúc như một kịch bản dài mà chính ngôn ngữ tạo thành chân dung đặc thù của mỗi nhân vật trong xóm Cỏ nghèo nàn , nửa quê nửa tỉnh, bắc nam hòa hợp lam lũ sống chung trong một thời gian bất định. Trước 54? Sau 54? Ở gần Hà-nội hay gần Sài-gòn? Ở đâu mà ngôn ngữ bắc nam pha trộn tài tình như thế?

Thềm hoang trùm lên toàn diện cái khổ của người Việt nằm chung trong xóm Cỏ, với bác Tốn mù sống bằng nghề xẩm tân thời, với thằng Ích ranh con, lõi đời, tinh mà láu, bác đờn, nó hát, với cô Huệ chanh chua, bán trôn nuôi miệng, với Dượng Tám thất nghiệp, say rượu, đánh bạc, đánh vợ, với Hai Hào ký cóp đạp xích lô “chim” cô Đào lẳng lơ con lão phó Ngữ sửng cồ, với bác Nhan gái lừng lững như hộ pháp bao che bác Nhan trai ốm o, liệt giường, với bà cụ Nết hóa dại vì không nuôi được cháu, phải thả chúng vào trại mồ côi, với cái Hòa bị mẹ đánh bỏ nhà đi ăn cắp, với lão Hối hôi hám như đống rác rong luôn luôn say khướt, với Năm Trà nổi cơn điên đốt nhà, đốt xóm, với … một thế giới nhùng nhằng, ngang phè, lẩm cẩm, vòng vo như những câu chuyện giữa bác Tốn và thằng Ích.

Những bộ mặt ấy tạo nên một xã hội khốn cùng, có vẻ như họ thuộc vào thế giới quá khứ của một thời đã qua. Nhưng không, ngôn ngữ và hành động của họ rất sống động, rất hiện diện, họ nổ dòn trước mắt người đọc, họ sẵn sàng bước vào thiên niên kỷ thứ ba như những khuôn mặt điển hình nhất của thế giới thứ ba mà đau thương, bệnh tật và nghèo đói chưa bao giờ buông tha cho họ. Họ ở bước đường cùng. Họ đi vào cõi chết một cách vô tư, tự nhiên với sự yêu đời và lòng thương người, niềm tương trợ.

Thềm hoang là kiệt tác của Nhật Tiến, ông đã vẽ được một xóm Cỏ với những bộ mặt khốn cùng từ già đến trẻ, tất cả đều lạc quan, yêu đời trong cuộc sống rất gần với cõi chết, mỗi người có một cá tính riêng nhưng có chung nhau một dấu ấn đặc biệt: tình nhân loại.

Thụy Khuê

Bài đã đăng của Nhật Tiến

• Đọc tác phẩm mới của Ngô Thế Vinh: Cửu Long Cạn Dòng, Biển Đông Dậy Sóng - 15.03.2009
• Nhật Tiến: Thềm Hoang - 17.07.2008
• Nhật Tiến: Chim Hót Trong Lồng - 12.07.2008