Phan Thị Trọng Tuyến

bao nhiêu hạt tuyết trong dòng tuyết ?

tuyết trắng trời kia có mấy dòng ?

khí lạnh khởi từ tinh thể tuyết

có buốt bằng thơ chết trong lòng ?

thơ đã tắt rồi thơ đã chết ?

Những câu hỏi !

Những câu hỏi trong khi thi nhân nằm bệnh năm Nhâm Ngọ. Ðây là một trong đôi ba bài thơ nhiều dấu hỏi, đậm màu hoang mang nhất của Luân Hoán. Bài cuối trong tập thơ mới nhất ra mắt năm 2002. Sông núi cùng người thơm ngát thơ. Khiến người đọc quen (tôi) ngẩn ngơ bồi hồi khi khép tờ thơ cuối. Những lần khác, nghĩa là sau mỗi lần đọc một bài thơ anh, đều là cảm giác vương vấn dễ chịu, tổng số của bâng khuâng, một chút buồn buồn, một cái lắc đầu, một tí tặc lưỡi, một tị hân hoan, một nụ cười. Như khi nhận được thư nhà. Có được tin chờ đợi, thì an tâm. Biết đời sống sẽ tiếp tục, và thi nhân cũng vẫn lòng ta vừa mới bóc ra. hoá ra chỉ có đôi ba sợi tình… thơ tôi là những rong bèo. chân không chấm đất hồn theo mây hồng. thơ tôi là những nhánh sông. chia xa chẳng trở lại dòng cội xưa. thơ tôi là những đọt mưa. trồng trên mái đất sầu vừa bám dây. Dù người thơ hơn một lần quả quyết đôi điều tưởng như rất mâu thuẫn : dù vẫn còn làm thơ. nhưng quả tình chán sống. dù thơ đã quá rỗng…nhưng bạn bè hay người đọc trung thành biết rằng người thơ này sẽ lại gượng dậy, như bao lần trước đó vì cuộc sống tiếp tục, mặc kệ những hệ luỵ : lâu nay quen phận ngồi tù. quản ngục là vợ, cai tù là con. hệ luỵ mà đời vẫn đáng sống vì chúa ngục với cai tù ấy, coi vậy mà không phải vậy, khi tên tù nửa đêm thức giấc phải nhìn nhận, thú nhận một sự thật rất khác (dẫu) đề huề vợ đẹp với con ngoan…sáu mươi năm, tôi vẫn tôi. câu thơ chưa trải đã đầy bóng em. Người bạn đọc thơ mỉm cười thích thú, lắc đâu tự nhủ đây đúng là syndrome Stockholm, rồi gật gù thông hiểu nỗi lòng thi nhân : ơ kìa mùa xuân đang sang. bài thơ chúc bạn hoàn toàn vu vơ…vì cuộc sống cũng như người tình : trời nắng tiếp trời mưa. mùa xuân qua mùa hạ. quẩn bên nhau bốn mùa. vẫn hoài hoài mới lạ. Vì : cuộc đời là đám bạn chơi. chết sống vẫn đợi nhau. đám quỉ ấy, thằng nào coi cũng ngộ. lòng như sông đời phưng phức văn thơ…

Có lẽ tôi bồi hồi vương vấn mãi như hạt bụi vu vơ bám hoài chỉ vì sợ rằng bài thơ ấy thật sự là bài thơ cuối ?

…có buốt bằng thơ chết trong lòng ?

thơ đã tắt rồi thơ đã chết ?

máu chừng chảy vội để lạc thơ

ta nghe đâu đó trong da thịt

khởi kết vòng hoa dựng nấm mồ

chỉ vì những câu hỏi cuối của giờ phút ( tưởng là ? ) cuối ?. Tưởng hay không tưởng, bài thơ khép lại ấy đã làm vẩn lên một thoáng ngậm ngùi nhẹ nhàng rồi trầm lắng. Và tôi cứ đọc lại, suy gẫm, so sánh, với hi vọng mình đã tự để dễ dàng lôi cuốn vì ấn tượng thứ nhất, vì những dấu hỏi dồn dập. Vì tập thơ chấm dứt chỗ này.

Thật ra trước giờ Luân Hoán vẫn hỏi. Từ lâu lắm, lâu như chuyện trăm năm cũ, lúc trái tim thi sĩ vừa nở hoa tình, lúc “chàng” hỏi nhưng chưa thật sự đặt câu hỏi, những câu hỏi vu vơ vì trái tim choáng ngợp trước đời sống vừa mở ra :

đố ai biết tôi bây giờ mấy tuổi. đang nghĩ gì và đang ao ước ra sao. đời thân mật rủ rê tôi trở lại. sống bình thường như điệu ca dao.

Tôi quen anh lần đầu tiên qua những câu thơ nói trên, hình như từ một ngày nhớ nhà ghê gớm, từ một trang đọc lại của tờ Bách Khoa cũ đã sậm vàng và cong queo sờn góc ; lẩn thẩn tự hỏi người thơ và giấc mơ ấy bây giờ ra sao.

Bẵng đi lâu lắm, hơn chục năm sau, được cùng nhau gặp gỡ trò chuyện, gặp thi nhân và nàng thơ, và vài người bạn thân của anh, những người ” chẳng tột cùng hiển hách. thiếu lưu manh, thủ đoạn, có hơi khờ “. Những lần gặp gỡ trong chuyến đi Gia Nã Ðại năm ấy, gặp những người đã viết những dòng thơ văn tôi đã đọc, đã yêu thích, chúng tôi như đã biết nhau từ đời kiếp nào. Trong chuyến đi đó tôi hai lần bị công an cảnh sát rượt đuổi, không phải vì tội ngưu tầm ngưu, mã tầm mã như đã bị gán ghép thô bạo vài năm sau đó tại Sài Gòn, mà chỉ vì lái xe quá tốc độ và vượt đèn đỏ. Y hệt như lần nào trên xa lộ California. Trên những nơi chốn êm đêm có bạn bè và thân nhân, có những người can đảm bắt đầu lại cuộc đời mình.

Mắt mũi lèm nhèm vì trái tim phơi phới. Dòm đỏ ra xanh và miles ra kilomètres. Mà thích thú chưa, lần nào, các hung thần xa lộ luôn luôn xa lạ, nghiêm trang, vô cùng khe khắc ấy- vì chẳng biết cười và không bao giờ muốn làm bạn hay đầy tớ dân – đều nhìn thấy dễ dàng và tha thứ cái phơi phới vô độ lượng dại dột (và nguy hiểm!) khi thấy tôi xấu hổ ấp úng biện bạch đôi câu bất thành cú.

Kể từ đó tôi siêng năng theo dõi, biết tin anh hơi ” bị nhiều”.

Và không còn lẩn thẩn nữa, tôi hân hoan theo bước người tự xưng

chưa điên nhưng có hơi khùng. hỡi tên Luân Hoán vô cùng lố lăng.

… ham chơi lười biếng nói năng vụng về…nằm ngồi đi đứng cặp kè với thơ.

lâu ngày lâm bệnh ngẩn ngơ…

chắc ta còn vô dụng. hơn cả Trần Tế Xương

Chỉ lố lăng, vụng về, vô dụng, lè phè thôi sao ? không, anh khoe :

còn cùng chung loại máu ba mươi lăm nữa [với Nguyễn Ðông Giang]. (…)

ngắt ra một chút đời mê gái. đã đủ ươm nồng mấy luống thơ.

Nhờ bạn bè Luân Hoán, tôi được đọc những bài thơ cũ thật cũ, trước cả trang báo Bách Khoa thuở nào, rồi tôi thấy anh trong những bài thơ mới thật mới, và anh, vẫn không ngừng hỏi han, hoang mang, buồn vui, lên xuống với đường trường cuộc đời dù biết :

đi hoài không đến, không nơi đến. ta lạc dần ta mỗi trạm dừng.

Tôi nghe lời anh dụ ( vợ ?) :

đừng tin vần điệu lèm nhèm. hãy vào cho đúng trái tim của chàng.

Sợ gì mà không vào ! bởi vì thi sĩ cam đoan :

trái tim như nắm tay mà rộng … trái tim co thắt không đều nhịp. là nở bừng ra những búp thơ … Trái tim thưa thốt lời chân thật. thơm át mùi hương của lá hoa.

Trái tim ấy :

yêu hoài không mất phân vốn nào. trái tim có lớn là bao.

Tôi biết rồi : Trái tim bán ruộng lấy tiền in thơ !

Hơn ba mươi năm trước, tôi biết anh thờ thẩn chất vấn, lúc dẫn lính đi hành quân :

khi anh bây [ bấy] giờ là tên lính mù. chỉ huy một trung đội điếc : (…) cả bọn anh rồi sẽ hi sinh, cả đồng bào ta rồi sẽ hi sinh, ôi mục tiêu, mày là cái gì hỡi ? có phải là miếng ăn ? có phải là lá cờ tự do nào treo đó ?

hoặc khi người ta (hay anh ? về phép) vô xóm « thăm em » :

gặp em ở hẻm Hoà Hưng, đang ” đi ” ta bỗng lừng khừng muốn thôi. sợ em lây cái bụi đời ?

Những câu hỏi siêu thực trong một cuộc chiến quá có thật và vài năm sau đó một trận hoà bình không thể hiện thực hơn khi nhà thơ quảy gánh làm ông ngụy bán ve chai :

vừa đi vừa rống ớ ve chai (…) lưng còng áo rách phơi xương sống. mê nón bung vành bay phất phơ (…)

tuy vẫn hào hoa :

ta sẽ cười vui với trẻ con. da nhăn bụng ỏng ngẩn ngơ buồn. cho em bao thuốc làm giấy vụn. phân lượng nào cân được mến thương ?

nhưng xót xa cho những em bé là ” cháu ngoan” khác, ghê gớm hay bình thường :

tuổi em chừng mười bốn. hay sắp tròn mười ba. cớ sao ai cũng sợ. thấy em lo tránh xa ?

…mười lăm năm bới tóc. đời con gái mấy ngày ?

Những câu hỏi liên miên ấy :

phải không Lê Vĩnh Thọ; đừng giấu Nguyễn Ðông Giang. trả lời đi Vĩnh Ðiện. đời qua mấy trại giam ?

Ðó là thuở :

quê ta chừ khỏi chê. mỗi đêm mỗi buổi họp. mổ xẻ từng bữa ăn. lắng nghe từng hơi ngáp.

Ðó là khi :

rồi thì cách mạng bắt. một hai bảo tôi khai. tôi khai hoài khai mãi. tôi khai mãi khai hoài. lí lịch tôi từ đó. đâm ra thành truyện dài.

Ðó là một phen hoà bình với :

tiếng síp lê tiếng đạn bắn ngang trời. trước dãy lầu một bà già đứng chửi. vài chục áo vàng rối rít lăng xăng. bọn tự vệ cánh tay choàng giẻ đỏ. ùa vào nhà mang đồ đạc ra quăng. trên hè phố đống nồi niêu soong chảo.

Một cảnh xã hội quá đỗi hiện thực, ” nhân dân” đuổi gia chủ lên vùng kinh tế mới ? ” Ðầy tớ nhân dân” đánh tư sản mại bản ? Ôi, những bà già nước Việt chỉ biết (luôn luôn) khóc và (đôi khi) chửi, rồi (luôn luôn) tha thứ và quên đi ! Cho nên mấy bà đã phải đành cứ quên, khóc, chửi dài dài. Xã hội sẽ lột xác ngày nào mấy bà biết tự động xuống đường cương quyết đòi trả những nợ nần người ta đã ngang nhiên vay mượn như những bà mẹ Chili thời Pinochet, những ” bà điên” Á Căn Ðình thời độc tài quân phiệt, những bà mẹ Nga thời chiếm đóng Afghanistan…như những bà mẹ, những phụ nữ biết mình có quyền sống, thứ quyền cơ bản của con người, không cứ là nam hay nữ.

Ðó, một thời đau đớn khác:

đã mất tiêu rồi, những dối gian. ngồi thiền ngay giữa sở công an (…) đã mất tiêu rồi, những hổ ngươi. đứng trân đời ngó. thú hay người ? đã mất tiêu rồi, những đớn đau. đi hoài không đến. đến nơi đâu? (…) thằng nào cũng bạc tóc râu. đứa nào cũng mộng ghe tàu trốn đi.

Mơ đi, mà đi xong, lại mơ về. Không thể nói, không thể phản kháng mà cũng không thể giải toả uất ức bằng nước mắt, chỉ còn lại ước mơ. Tìm về một nơi chốn khác. Bỏ đi. Trốn đi. Qua hết cơn hơi thở nặng nề Việt Nam. Qua xuân Sài Gòn 1984. Ngó con đường, ngó hàng cây. Chào, gởi Hội An, Liêm Lạc Hoà Ða, chào Ðà Nẵng. Sau khi tập làm người khách lạ của quê hương và rồi vài năm sau ngơ ngác cõi người, cõi của người ta, người xa lạ, người khác và lại nhớ về Ðà Nẵng, nhớ về Sài Gòn, nhớ bạn bè. Co tay vét một vốc lòng. vải quanh, tạ ngọn gió vòng vo bay….đến đây gửi chút nhớ thương. hương tàn khói có nhớ đường hồi hương. Ðời sống mới mà vẫn đầy tràn những giấc mơ và câu hỏi.

hỡi con sáo sang sông từ dạo ấy, có lần nào về Ái Nghĩa thăm hoa, dốc cây số 15 người có thấy, một cái gì ? không lẽ trái tim ta ?

A, trái tim thừa của thi sĩ nguỵ dạo thua trận : hôm nay học làm người. xin chân thành đăng kí : chúng tôi thừa trái tim. trái tim thừa của thi sĩ say tình : tiếc rằng chỉ một trái tim. viết hoài không hết bệnh ghiền yêu em…

quê hương nhắm mắt như sờ được. sao vẫn buồn xo đến thế này ?

Thi sĩ ơi, người hỏi giùm ai đó ? Những câu hỏi không cần được trả lời vì là lời hỏi để thăm

trời hôm nay chắc nắng. em vẫn đi xe thồ ? xe em còn đủ thắng ? xuống dốc hoài hay sao ?(…) ngày em đi mấy bận ? xe nổ lốp mấy lần ? công an phạt mấy chục ? còn tháo bánh xe không ? tại sao không đăng kí ? hổ khẩu bị cắt rồi ? nghĩa vụ em vẫn trốn ?

Những câu hỏi không hẳn là câu hỏi.

năm ngàn một lít xăng pha nước. pha cả máu người đã rẻ chưa ?

Hỏi khi hoa nắng nở bừng trên đất nước mới, khi anh gặp lại bạn bè, khi anh đi tìm việc, ngồi bên hè phố xa lạ, ngắm những tóc vàng sợi nhỏ. Trái tim thi nhân mở ra, đón nhận, lại vui, lại buồn. Rất con người, rất cuộc đời. Canada mưa khi không còn nắng, tuyết, anh vẫn hỏi :

mưa suốt ngày đêm, suốt mùa đông. chị đang đúc bánh xèo phải không ?

mưa suốt ngày đêm, suốt mùa đông. nhà mình có dột chỗ nào không ?

…mỗi lần chị nói bị em la. đã quen ăn hiếp chị từ bé. có hiểu em thương chị nhất nhà ? mưa suốt ngày đêm, suốt mùa đông. mưa xuyên đầu núi, lún mặt sông. mưa từ Ðà Nẵng qua Bắc Mĩ. mưa phất phơ bay mưa lưu vong…

cũng hồn đây với xác này. sao chưa trả hết đắng cay nợ đời,

còn gì gì nữa mai sau, trốn quê nhà. biết trốn đâu kiếp người …

Không từ đất sao phải về với đất ?

Những câu hỏi khiến bạn bè mỉm cười.

Ôi những câu hỏi liên miên, siêu linh, hiện thực, những câu hỏi đớn dau, tình tự, những câu hỏi khơi khơi không cần trả lời, những câu hỏi biết lá mấy cây, biết sông mấy khúc, những câu hỏi đương sự giải đáp ngay, có câu hỏi tất cả bạn bè và người đọc trung thành với thơ anh trả lời được ví như ta được thành ta nữa, thơ thẩn một đời lại thẩn thơ. bài thơ mai mốt ra sao nhỉ. có đỡ xót xa hơn bây giờ ? là cái chắc. Phải là cái chắc. Khi nụ cười trở lại, khi xuân về, tôi mỉm cười ” thấy ” anh nghêu ngao giữa lòng Montréal, ngắm nắng, như thấy tôi, như bao nhiêu người khác, thức dậy sau cơn đông miên, tôi thấy anh đưa con đi học, thấy anh cảm động xôn xao lúc bắt gặp giọt nước mắt con gái hôm về nhà chồng, thấy anh trở về ngôi trường cũ, gọi tên từng bạn xưa, nhắc nhở những cuộc tình thoáng nhẹ vốn hình như. lấp lánh mãi trong từng giây ngoái lại. Thấy anh đi làm cu li ở đường Iberville, thấy anh ngồi trên bãi cỏ ở vườn Olympique, nhổ râu mà nghe mình vẫn phong lưu, tuy …lỡ vận, ngắm những người đẹp phơi đời trên cỏ xanh mà tưởng mình chiêm bao, như thuở nhỏ đưa trâu ra đồng. Thấy anh nhắc bạn, thương nhớ mẹ cha, nâng niu những dấu vết đầu đời, nhìn thấy anh rầu rĩ phờ râu lấp mãi gốc sầu vẫn xanh, trốn trong ảo ảnh, nhìn ảo ảnh…anh quanh quẩn trong jardin botanique vuốt mặt lạnh tưởng tuyết. té ra lệ, ô hay, anh xem xuân ở Complexe Desjardins, lại nhậu ở quán Bonsai, qua cầu Champlain, bát phố Sainte Catherine, nhặt lá phong rơi trong rừng thu La Chute đọc trên gân lá trăm lời vu vơ, tôi mừng anh đã thật thà, sôi nổi được cười được nói được than thở. không thể không yêu được xứ này…chào hết muôn loài, chào cả ta. ba năm được ở Canada, tôi mỉm cười khi thấy anh hỏi, trả lời rất hiên ngang, rất thiền và triết gia : lấy gì đo thử thành hay bại. và sẽ làm chi nếu bại ? thành ? rồi trở lại bình thường, an phận : tôi đà chán ngấy cái tôi. chỉ thương cái xác lui cui thở dài…phải chăng chớm nở mầm vong bản. nhục nước phai vì bã vinh hoa. ?

Vậy thì tại sao bài thơ nằm bệnh lại khiến tôi sững sờ ? Có thể vì đã lỡ trộm nghĩ rằng anh thật sự cận kề cái chết ? Nhưng nào phải đây là lần đầu tiên bệnh hoạn, hư vô về trong thơ anh, hay lần đầu tiên anh đối diện với nó. jewish general hospital đã vô bốn bịch nước biển. ôm ống respirex…

…bắt đầu đã mấy năm nay. tôi xem tôi thoát kiếp này ra sao. ví như ta chết từ năm ngoái…luân hồi kiếp kiếp ta thay đổi. thành cỏ hoa chim cá hay ai ?

Năm ngoái này, cách đây khoảng 15 năm, là điều thắc mắc thoáng qua và có dáng vẻ kiểu cách ước lệ và thiếu tin tưởng, vì sức sống và đời sống chưa đến lúc phải chịu thua cái chết cho dù hoàn cảnh mới khi ấy cho thấy anh, một lần nữa, đang ở tận cùng tuyệt vọng :

muốn chết mà sợ chết. ngồi ngó bốn bức tường. sợ chết mà muốn chết. tâm ta hết bình thường…hạnh phúc ta tìm thấy. bây giờ là nấm mồ. ngại thay hòm quá đắt. trả góp đến bao giờ ?.

May quá, cái chi tiết hiện thực đột xuất quá hiện thực và hiện sinh này khiến chàng thi sĩ lồm cồm bò dậy, vung tay xua đi mọi bi quan và đem lại nụ cười ; tuy ngậm ngùi nhưng vẫn là nụ cười. Tôi thấy, tôi vẫn thấy niềm lạc quan yêu đời tươm ra từ trái tim nhân hậu trải dài trên những bài thơ. Cách nào giải thích những xao động trong tôi ?

đời lỡ sống với những trò vô ích.

làm chi hơn khi dòng máu đầy thơ ?

trang chữ viết đâu để dùng đắp mặt.

giọt bụi ta đọng được giữa hư vô ?

Như một tính sổ cuối cuộc hành trình. Như một ngoảnh nhìn, rồi lặng người tự hỏi đâu rồi hơi hướng bước chân qua.

Mà, vài năm trước đó thôi, anh cam đoan :

tay mở lòng trống không….tôi xưa chừ vẫn vậy. thân thiết dấu trong lòng. vài nhánh buồn vừa đủ. cho đời tình trổ bông….Giòng thơ xưa chẳng mỏi. hồn nhiên sống như sông. đời thơ thanh thản cõng. đời tôi dạo vòng vòng.

Nhưng, đâu phải lần đầu tính sổ !

một đời tôi sống với. một đời tôi sống theo. những cuộc tình gió thoảng. những cuộc tình trong veo…Ta thẹn làm người tự do viễn xứ. ngó lại đời mình trùng điệp số không.

Ðâu phải lần đầu chiến sĩ đối diện với một màn đánh trong trận đời hão huyền phù phiếm, mà đòi tìm cho ra vết thương cùng chiến lợi phẩm ? : có lẽ vào buổi sáng. không chừng vào buổi trưa. biết đâu vào chạng vạng. kết thúc đời dư thừa.

Thuở chưa yêu ai , khi đang yêu em, hoặc trong một phút tình cờ ngó lại, hoặc khi nhớ nhung những thoảng quá khứ, những khi trái tim có dịp la cà. qua thăm nhánh khế sau nhà người dưng. ..Những người đẹp nguýt quanh mình…những hương áo thở đôi tà những hình bóng bâng quơ mà ghi khắc một đời, chập chùng xuân ảnh vải hương. ngó ai lòng cũng yêu thương tức thì,

Khi nghĩ đến cái chết của chính mình, xác nằm thơm cỗ quan tài mặc hồn thả bộ gặp ai cũng chào. Dù mắt ta ráo hoảnh mà cay, lại nhớ ngay đến kẻ khác :

khi tôi chết xin đem giùm thi thể, chia cho thù lẫn bạn, nhậu chơi.

(Di chúc khoan hồng nhưng chắc chắn bạn bè chỉ dám mỉm cười xin kiếu không dám nhận đâu ạ) và trở lại với mình

ta nằm trong cỗ quan tài nhìn xuyên thớ gỗ, u hoài ngắm em.

Trên đường về âm phủ, dù chín cửa địa ngục, dù vài tô cháo lú :

lòng ta vẫn thanh thản. bay cao hơn trăng sao. chẳng trở thành gì cả. chẳng đọng lại chỗ nào. sự sống và sự chết. vĩnh viễn từ hôm nay. là trái tim vô lượng. thơm ngát giọt thơ này.

chí lớn đều thi nhau rụng. lòng xanh vẫn mớ chữ này. cho khó nói chi đến bán. dễ gì gởi lại gió mây. người chết được chôn cũng đỡ. ta rồi không biết sao đây ? sống tạm chết nhờ đất lạ. hồn mai sau nhớ đường bay ? …ai gọi tên ta một tiếng. ai nắm giùm ta bàn tay.

Ðến nỗi xin cho khi hấp hối. làm được vài câu thơ.

Nhưng hôm nay :

nhìn em đứng thất thần lo lắng

xốn như gai ai chích khắp thân mình

không dám nghĩ ngày mai em ở lại

nuốt hương, trầm lặng lẽ giữa tràng kinh

qua nét mặt người tình muôn thuở cô em mười bốn Phước Ninh anh chợt bàng hoàng nhận ra …

Trong vài tích tắc – tuy vẫn có những tích tắc như những ánh chớp trong đêm, chỉ loè sáng và làm kinh hoàng trong …một tích tắc- thấy mình chiếm chỗ quá lớn dù yêu em không thể nói. yêu em không dễ cười. thành tâm trong cuồng nhiệt. cúng dường hết tình tôi…

Nhận ra sự thiệt thòi của em dù chàng vẫn khẳng định đối tượng thơ bấy lây nay vẫn là em luôn là em. nghìn thu em ở trong lòng. âm dương thơ vẫn đầy lòng vọng em…trăm năm chưa nói hết lời yêu em…

em yếu đuối em thiệt thà vụng dại

một đời giàu nhân nghĩa với yêu thương

thân mòn mõi sẽ cõng đời còn lại

một mình đi cho hết những đoạn trường

.Những tích tắc phù du nhận ra chợt hiểu rằng em quý hơn thơ. chợt hay ta sống đến bây giờ. chẳng qua là để làm thi sĩ. trau chuốt em thành những áng thơ „ người tình thơ “ ấy đã luôn luôn bị đẩy lùi về phía sau, cho dù đại diện nhận là em. nhưng đặc biệt giờ đây chàng thấm thía nhận ra một sự thật quá hiển nhiên : xưa nay trung tâm, trọng điểm cuộc đời luôn luôn là cái tôi thi sĩ. Mặt trời, trái đất, tinh tú…cả vũ trụ quay quanh nàng thơ của thi sĩ, để phục vụ thi sĩ.

Cho nên cái nhìn bỗng xót xa, bàng hoàng. em yếu đuối em thiệt thà vụng dại

đặt mình vào chỗ người yêu, nên cái nhìn bỗng khác với cái nhìn trước kia từ chân mày đến gót bàn chân. bềnh bồng da thịt Thuý Vân Thuý Kiều

nàng từ nay sẽ không dịp được nhà thơ cho ngồi trên lưng võng lụa cõng vào triệu giấc mơ; người đẹp từ nay không còn được xưng tụng lãnh thổ thơ tôi, một cõi Em. hàng trăm chánh thất, chỉ một tên. và không cung nữ không hoàng hậu. lộng lẫy trong cùng một dáng em

em gắng nhé, em yêu đường còn lại

ta hình dung, ta tưởng tượng, rõ như là…

gắng đốt hết vết đời ta sót lại

thương chính mình là em đã nhớ ta

Cái tôi thuở trước trộn chút tình ta vào bột giặt và vò nhẹ nhàng bởi lo sợ em đau, nhìn tấm lưng ong người yêu để xôn xao em ơi, lát nữa giao thừa… bồi hồi tưởng nhớ khi nhìn ngón tay nàng giỡn nước mưa ngoài hiên…Tất cả êm đềm nhẹ nhàng ấy thay vào bằng bây giờ lo lắng và hối hận : gắng đốt hết vết đời ta sót lại...Xúi điều chi lạ rứa ? Ðốt hết vết đời thì xoá tội thi nhân ? Một lát nữa hay mai mốt…

em gắng nhé , bước ngoan đường còn lại

…một lát nữa hay mốt mai…đâu biết

lặng nhìn em vừa lội tuyết ra ngoài.

thơ đuối sức nhưng lòng bay theo tuyết

em về lo khăn áo để mang vô….

vẫn để tình ở lại hồi sinh thơ

sẽ vì em gắng sống đến bao giờ…

Những lời trăn trối ? không, không phải, chỉ là lời sau cùng của tập thơ 2002, bởi Luân Hoán đã trót hứa vì không tính chuyện chuồn êm, nên không chuẩn bị lời trăn trối gì kia mà ! Ví dù lời thơ ấy có mang màu trăn trối, nó đã kịp bị chuyển trở thành lời hứa.

Nhờ nhẫm mãi lời hứa này, độc giả tôi bình tĩnh lại được, vì tin vào lời hứa, và rất mong muốn thi nhân hãy giữ lời hứa, cố gắng tiếp tục sống sau khi được tình khiến hồi sinh.

Mong muốn anh tiếp tục đứng bên tịch mịch mà gieo giọt buồn, mong anh như con chim sẻ ngày nào trên con đường đau đớn. cánh nhỏ mà bao la. qua mấy rừng biển lớn. Mong muốn anh tiếp tục giở từng trang thơ ấu đem về những tiếng trở mình ai uể oải. tiếng cột tre ru quai võng nhẹ nhàng. tiếng rón rén đôi bàn chân trốn mẹ. giấu ná lưng quần đội nắng lang thang.

Mong anh tiếp tục để khi nào nhắc nhở Hội An, Ðà Nẵng là nhớ đến Luân Hoán, nhớ Bùi Giáng, những nhà thơ xứ Quảng, điên loạn hay bình tĩnh, một đời khóc cười một con mắt, bâng khuâng vì cuộc tồn sinh hay một đời hạnh phúc thơ rượu để huề vợ con, bạn bè trọn vẹn, có lúc bốn dollars một đời lao động, chiều thứ năm lãnh check như ai, một đời thơ trau chuốt với cồn bãi mưa nguồn, hay giản dị cực kì chưa làm chi được chỉ lo cày có một đời tình ái bao la, hiện thực với em đài các văn khoa hay nghiêm trang sư phạm, hay mãi mãi mộng mị với em Brigitte hay mẫu hậu Kim Cương, ni cô hay tài tử xi nê. Những thi nhân thở ra thơ, khóc cười thành thơ.

Sẽ nhớ các địa danh trước lạ giờ đây trở nên quen thuộc với mọi người, nhớ đến Luân Hoán để không bỡ ngỡ, để có lí do quyến luyến, mơ tưởng, để có những cái nhìn khác, mang hơi hướm những khuôn mặt quen, những bài thơ đã đọc, khi đi qua những Tiên Lãnh, Liêm Lạc, Hoà Ða, sông Hàn, những Tiên Châu, Bàn Cờ, Vườn Chuối, Vĩnh Ðiện, Hoà Thọ, Sơn Chà, Núi Bút, Bầu Giang, Nam Phước, Hương An, Lăng Cha Cả, Ngã tư Bảy Hiền, Bình Nhâm, Chợ Búng, Cồn Phụng, Mỹ Lồng, Chợ Giữa, Lương Quới Giồng Trôm, Ba Tri, Rạch Miễu….bọn tôi sẽ theo hồn ta tụ điểm ngàn phương hướng đời khi qua những cây cầu Lăng Cô, cầu Bạch Hổ…những thân cầu ôm đất mẹ, nối được lòng người đứt ruột chia li sẽ mải mê chào những vỉa hè những ngã tư, những ngã đường bỗng mang hạt bụi vu vơ ném vào đôi mắt ngơ ngác.

Khi nào thấy rằng mỗi dậm đường qua mỗi dậm buồn. chùng chân đời đẩy mãi sau lưng sẽ thì lại tìm đến anh, đến bạn, cùng nhau cụng ly năm bảy bận…hớp này đãi bạn hớp phạt ta. …để cạn ly thành huynh đệ…rưọu ơi rượu hãy nói. đừng giống ta thở dài hay uống trà và hỏi nhau rót chưa bạn, giọt nắng chiều. xác trà xưa đọng ít nhiều hương ta ?

Mong anh tiếp tục hỏi như thế kia và như thế này lòng ta vô hình ảnh. mà ngát mùi dị hoa… đố em trong cõi sống có bao nhiêu loại hoa. Ðể tiếp tục thấy con sẻ ở Canada cũng là con sẻ Việt Nam và nắng mưa Montréal, giống hệt mưa nắng Sài Gòn. Ðời sống tuyệt diệu, ở bất cứ nơi nào, nhất là khi còn người yêu, còn bạn, còn thơ còn rượu. Nghĩa là bây chừ hãy tạm coi như. cụng li cái nữa từ từ tính sau.

8-2004

Phan Thị Trọng Tuyến

vài ý nghĩ muốn bạn thử coi chơi

nhớ người độ lượng trải phơi cõi lòng

Bài đã đăng của Phan Thị Trọng Tuyến

• Luân Hoán Những dòng phơi phới, người thơ yêu không mệt mỏi - 08.07.2008